🎮 Dövizli Kredilerde Kur Değerleme Ve Muhasebe Kayıtları 2018

Dr. Arif AYLUÇTARHAN, Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişi Sezai KAYA, Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi 11.09.2018 Son dönemde ortaya çıkan kur hareketlerinden dolayı değerleme ve muhasebe kayıtlarına ilişkin olarak önemli bir nokta öne çıkmaktadır: İthal edilen mallara ilişkin olarak ortaya çıkan kur farklarının stok maliyetlerine dahil edilip USUL VE ESASLAR BELİRLENDİ. ÖZET : Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)’de değişiklik yapılarak sözleşme bedellerinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamamasına ilişkin Sermayeolarak konulan yabancı paranın yatırım teşvik belgesi haricinde sarf olunması. MADDE 11 – (1) Mükelleflerin, madde kapsamına giren yabancı paralarını, yatırım teşvik belgesi haricinde sarf etmeleri halinde, bu harcamalar nedeniyle lehe ve aleyhe oluşan kur farkları ilgili gelir veya gider hesaplarına dahil edilerek kurum kazancının hesabında dikkate alınacaktır. programlarıve faaliyetleri açısından idari ve mali olarak sorumlu olmuştur. 15 Nisan 2014 tarihinde Türk Kültür Vakfı’nın amaçlarını gerçekleştirmesinde yararlanılmak üzere ve Vakfa sürekli gelir temin etmek amacı ile Türk Kültür Vakfı İktisadi İşletmesi (“İşletme”)’nin kurulmasına karar verilmiştir. logo amortisman hesaplaması muhasebe kodları. Eğer muhasebe kodları varsa, gene bir önceki ekrandan (amortisman ve değerleme tablosu) ilgili amortisman kaydına ait muhasebeleştirme işlemi yapılabilir. Not: Amortisman hesaplama ile alakalı veya herhangi bir konudaki sorularınızı iletişim formunu doldurarak sorabilirsiniz. En kısa Ø Gerçekleşmeyen Kur Farkı. Ay sonunda dövizli ve açık olan müşteri ve satıcı kalemlerinin ay sonu TCMB döviz kuruna göre değerlemesi gerekir. FB70’den 1000 EUR fatura keselim. Kayıt tarihimiz 15.11.2014 olsun. 15.11.2014 tarihli kur=2.8 olsun. Ay sonu kur farkı değerleme(FAGL_FC_VAL) Ay sonunda 30.11.2014 kur=2.85 EiWO. Dönem sonu işlemleri yapılırken kurumlar vergi mükellefi bir şirketin banka hesaplarındaki döviz cinsinden vadeli hesaplarına ve döviz hesaplarına kur farkı hesaplama zorunluluğu var mıdır? Firmaların Bilançosunda yer alan Yabancı para birimli Nakit Banka senet çek borç alacak avans hesapları Geçici vergi dönem sonlarında kur değerlemesine tabi tutulur. Kur farkının karı diye bir tanımlama olmaz. Değerleme sonucunda oluşacak farklar; 646 veya 656 hesaplara yazılır. 29 Ocak 2022 CUMARTESİResmî GazeteSayı 31734 VERGİ USUL KANUNU İLE KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No. 7352 Kabul Tarihi 20/1/2022 MADDE 1 – 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “GEÇİCİ MADDE 33 – Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2021 ve 2022 hesap dönemleri kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Mükerrer 298 inci maddenin Ç fıkrası uygulaması açısından, birinci fıkrada enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen dönemler enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem olarak değerlendirilir. 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrası hükümleri, mükerrer 298 inci maddenin A fıkrasının 9 numaralı bendi kapsamında olan mükellefler bakımından geçerli değildir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.” MADDE 2 – 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “GEÇİCİ MADDE 14- 1 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının I numaralı bendinin g alt bendi hükmüne istinaden Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen hesaplar ile ilgili olarak; kurumların 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını, dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine kadar Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı, bu kapsamda açılan en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda aşağıda belirtilen kazançlar kurumlar vergisinden müstesnadır a Bu fıkra kapsamındaki yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançlarının 1/10/2021 ila 31/12/2021 tarihleri arasındaki döneme isabet eden kısmı, b 2021 yılı dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine kadar Türk lirasına çevrilen hesaplarla ilgili oluşan kur farkı kazançları ile söz konusu hesaplardan dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar. 2 Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, kurumların 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını 2022 yılı sonuna kadar Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda oluşan kur farkı kazançlarının, geçici vergi dönemi sonu değerlemesiyle Türk lirasına çevrildiği tarih arasına isabet eden kısmı ile dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar kurumlar vergisinden müstesnadır. 3 Kurumların 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan altın hesabı ile bu tarihten sonra açılacak işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerini 2022 yılı sonuna kadar Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm fiyatı üzerinden Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı en az üç ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda Türk lirasına çevrildiği tarihte oluşan kazançlar ile dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar kurumlar vergisinden müstesnadır. 4 Bu maddede öngörülen süre ve şekilde dönüşüm kuru/fiyatı üzerinden Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına çevrilen yabancı paralar ile altın hesaplarına ilişkin olarak bu istisnayla sınırlı olmak üzere Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanmaz. 5 Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan istisna hükümleri, aynı şartlarla geçerli olmak üzere bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükelleflerinin kazançları hakkında da uygulanır. 6 Türk lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılması durumunda bu madde kapsamında istisna edilen tutarlar nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.” MADDE 3 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 4 – Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür Kaynak ismmmo Yasal Uyarı Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Logomuhasebe karen ltd veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. Kira artışları hangi orana göre yapılır? Kira artışları hangi orana göre yapılır? tarihi itibarı ile mesken ve işyerleri bazında ÜFE ve TÜFE uygulaması bakımından fark var mıdır? Kira artışları için TÜFE... Dövizli avans hesaplarını değerlemek zorunda mıyız? Dövizli avans hesap hesaplarını değerlemek zorunlu mudur? Farklı görüşler mevcut. Dövizli borç, alacak ve avanslar için dönem sonlarında değerleme yapılacaktır. Kaynak İSMMMO Yasal Uyarı Bu içerikte... 1...171819...2727 Sayfadan 18 Sayfa Kasa hesabı aktif karakterli bir hesaptır. Tek düzen hesap planında dönen varlıklar grubunda yer alır. Türk Lirası kasası ve Yabancı Para kasası olarak izlenir. Yabancı paralar 100 Kasa Hesabının alt hesaplarında izlenir. Yabancı paralar alış değeriyle tutarı kasa hesabına borç ve kasadan çıkanları ise maliyet değeri ile alacak kaydedilir. Kasaya alınan yabancı paralar banka veya herhangi bir finans kurumundan tedarik edilmiş ise banka finans grubunun efektif satış kuru ile Türk Lirasına çevrilir ve 100 Kasa hesabının, yabancı para cinsinden alt hesaba borç kaydedilir. Kasada yer alan yabancı para, elden çıkarılmak istendiğinde satıldığında veya herhangi bir ödeme için kullanıldığında kayıtlı maliyet değeri üzerinden 100 Kasa hesabının, yabancı para cinsinden alt hesabına alacak kaydedilir. Kayıtlı kur ile işlem günündeki kur arasında olumlu kur farkları 646. Kambiyo Kârları Hesabına alacak, olumsuz kur farkları ise 656. Kambiyo Zararı Hesabına borç kaydedilir. Örnek - HG İşletmesi Tarihinde dolar satın almıştır. İşlem günü 1 dolar = 1,50 TL’dir. - tarihinde, işletmenin yabancı para kasasında 1 dolar = 1,50 TL’den kayıtlı dolar satılmıştır. Satış günü 1 dolar = 1,47 TL’ dir. - tarihinde, işletmenin yabancı para kasasında 1 dolar = 1,50 TL’den kayıtlı dolar satılmıştır. Satış günü 1 dolar = 1,55 TL’dir. Mad. No AÇIKLAMA BORÇ ALACAK 1 100. KASA HESABI Yabancı Para Kasası Dolar Kasası 100. KASA HESABI TL Kasası x 1,50 TL = TL 2 100. KASA HESABI TL Kasası 656. KAMBİYO ZARARI HESABI Dolar Satışı Dolar Satış Zararı 100. KASA HESABI Yabancı Para Kasası Dolar Kasası x 1,50 TL = TL x 1,47 TL = TL x 1,50 - 1,47 = 120 TL 3 100. KASA HESABI TL Kasası 100. KASA HESABI Yabancı Para Kasası Dolar Kasası 646. KAMBİYO KARI HESABI Dolar Satışı Dolar Satış Kârı 100 x 1,50 TL = TL x 1,55 TL = TL x 1,55 - 1,50 = 100 TL sayfa 2 >>>> Dış ticaret muhasebesi Bilindiği üzere, Türk parasının kıymetini korumak amacıyla, kambiyo işlemlerine ait düzenleyici, sınırlayıcı esaslar “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar” ile tayin ve tespit edilmiştir. Bu Karar'a ve bu Karar'ın uygulanması amacıyla Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık'ça yayımlanacak tebliğlere muhalefet 1567 sayılı “Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun”la ek ve tadillerine muhalefet sayılmaktadır. tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 32 Sayılı Kararda Değişiklikler yapan 2018/11185 sayılı Karar’la dövizli kredilere ilişin bazı sınırlayıcı düzenlemeler yapılmıştır. Anılan Karar 2 Mayıs 2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olup, Karar’ın 2. maddesiyle, 32 sayılı Karar’ın 17. maddesi “Yurt dışından temin edilen krediler” başlığıyla yeniden düzenlenmiş, 3. maddesiyle “Yurt içinden temin edilen krediler”e ilişkin düzenlemeleri içeren 17/A maddesi eklenmiştir. Diğer taraftan 32 Sayılı Karar’a ilişkin Tebliğ’de değişiklikler yapan 2018-32/46 numaralı Tebliğ de aynı tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 1 Şubat 2018 tarihli DÜNYA Gazetesi’nde yayımlanan “Küçük ve Orta Boy İşletmelere Dövizli Kredilerde Sınırlama” başlıklı yazımızda tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 32 Sayılı Kararda Değişiklikler yapan 2018/11185 sayılı Karar’la ve 32 Sayılı Karar’a ilişkin Tebliğ’de değişiklikler yapan 2018-32/46 numaralı Tebliğ ile dövizli kredilere ilişkin küçük ve orta boy işletmeler 15 milyon ABD Doları’nın altında dövizli kredisi bulunanlar için getirilen bazı sınırlayıcı düzenlemeler açıklanmıştı. Anılan yazımızda da açıklandığı üzere; Döviz geliri olan Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt içinden kullanacakları döviz kredilerinde; a Kullanım tarihinde, krediyi kullananın kredi bakiyesinin 15 milyon ABD Doları’nın altında olması durumunda, kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamaz. Krediye aracılık yapan bankalar, bu şartın sağlandığını kontrol etmekle yükümlüdür. Krediyi kullananlar da mali müşavirler tarafından onaylanmış belgelerle bu durumu tevsik etmek zorundadırlar. b Kredi bakiyesinin son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aştığının sonradan tespit edilmesi durumunda yurt içinde bankalardan serbest bölge şubeleri dâhil, finansal kiralama şirketlerinden, faktoring şirketlerinden ve finansman şirketlerinden kullanılan kredilerin aşıma neden olan kısmı geri çağırılır veya Türk lirası krediye dönüştürülür. Türkiye’de yerleşik gerçek kişilerce yurt içinden döviz kredisi kullanılamaz. Türkiye’de yerleşik Finansal kiralama şirketlerinin bu maddede yer alan hükümlere aykırı olmamak şartıyla Türkiye’de yerleşik tüzel kişiler ile yurt dışında yerleşik kişilerle yapacakları Finansal kiralama işlemlerine ilişkin bedeller döviz üzerinden belirlenebilir. Döviz üzerinden belirlenen Finansal kiralama işlemlerine ilişkin tutarlar kredi bakiyesi hesaplamasına dâhil edilir. Yukarıdaki düzenlemelerde geçen,- “Döviz geliri” tanımı; ilgili mevzuat ile belirlenen ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirleri,- “Kredi bakiyesi” tanımı ise; yurt içinden ve yurt dışından temin edilen nakit döviz kredisi borçlarının geri ödemesi yapılmamış toplamını,ifade ihracatçı, acente, yurt dışında yerleşik firma temsilciliği gibi üçüncü bir firma aracılığıyla gerçekleştirilen ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler, döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin gelirler ile ihraç kayıtlı satış yapan firmaların yaptıkları satışlara ilişkin gelirler;a İhracatı gerçekleştiren firmanın yazılı muvafakatının,b İlgili gümrük beyannamesinin veya SMMM/YMM onaylı faturanın bir örneğinin,c İhracatçıya yapılan satışa ilişkin SMMM/YMM onaylı faturanın ya da e-faturanın bir örneğinin,firmalarca SMMM/YMM’ye ibrazı kaydıyla ve bu faturadaki tutarı aşmamak üzereilgili firmaların döviz geliri olarak kabul edilebilir. Döviz gelirlerinin beyanı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nca yayımlanan “Sermaye Hareketleri Genelges”inde yurt dışından ve yurt içinden döviz kredisi kullanımlarına ilişkin bankalar ve finansal kuruluşlarca takip edilecek usul ve esaslar da düzenlenmekte olup, anılan genelgenin “Döviz Gelirlerinin Beyanı” başlıklı 16. maddesine Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 04 Eylül 2020 tarih ve 495108 sayılı yazısı ile 7 numaralı fıkra eklenmiştir. Anılan düzenlemelere göre; “Son üç mali yılın döviz gelirleri”; son üç yıla ait konsolide olmayan finansal tablolar esas alınarak SMMM veya YMM tarafından hazırlanan ve onaylanan Döviz Gelirleri Beyan Formları ile birlikte bu formlarda işlenen tutarların döviz gelirleri kapsamı ile uyumlu olduğunun tespitini ve bu durumun tespitine dayanak oluşturan belgeler hakkında bilgileri içeren raporların bankalara ve finansal kuruluşlara ibrazı ile geliri beyanları, aynı grup veya holding bünyesinde bulunan firmalar da dâhil olmak üzere, firma bazında ve YMM’ler tablolarda yer alan döviz gelirlerinin döviz geliri kapsamıyla uyumunu kontrol etmekle yükümlüdür. İhracatçı firmanın yazılı muvafakatında; imalatçı ve hizmet sağlayıcı firmanın döviz gelirlerine sayılmasına onay verilen tutar ile söz konusu tutarın kendi döviz gelirlerine sayılmasından feragat edildiğine ilişkin bir beyan yer alır. Firma döviz gelirlerine ilişkin hatalı beyanda bulunulduğunun sonradan tespiti durumunda, tespiti yapan banka veya finansal kuruluş tarafından firmadan döviz geliri beyanının düzeltilmesi istenir. Düzeltilen döviz geliri Risk Merkezine bildirilir ve firmanın mevcut döviz kredilerinin anılan Genelgedeki düzenlemelere uygunluğu yeniden kontrol edilir. Anılan maddeye uygunsuz kredi kullanımıyla ilgili olarak kullandırımı yapan banka veya finansal kuruluşlara bildirimde bulunulur. Firmalar yıllık hesap dönemini takip eden yılın başından itibaren döviz geliri beyanlarını güncelleyebilir. Firmalarca güncellenmeyen döviz geliri beyanlarına her yıl dördüncü ayın son iş gününden itibaren bir önceki yıl dâhil edilir ve eski döviz geliri beyanlarının üçüncü yıla ait olan bölümü dikkate alınmaz. Firma tarafından yazılı olarak talep edilmesi ve yukarıdaki açıklamalara uygun olacak şekilde bankalara ve finansal kuruluşlara belgelenmesi halinde içinde bulunulan mali yıla ait döviz gelirleri, döviz geliri hesaplamasına dahil edilebilir. Bu durumda eski döviz geliri beyanlarının üçüncü mali yıla ait olan bölümü dikkate alınmaz. Başka bir deyişle, yazılı olarak talep edilmesi ve bunun SMMM veya YMM tarafından hazırlanarak onaylanan Döviz Gelirleri Beyan Formları ve Raporlar ile bankalara ve finansal kuruluşlara belgelenmesi halinde, içinde bulunulan mali yıla ait döviz gelirleri, döviz geliri hesaplamasına dahil edilebilecektir. Bu durumda eski döviz geliri beyanlarının üçüncü mali yıla ait olan bölümü dikkate alınmayacaktır. Geçici Vergi Hazırlık Çalışmalarında Kur Değerlemesi ve Muhasebe Kayıtları 2010 yılını tamamlamak üzere olduğumuz bu günlerde geçici vergi hazırlıkları hızlanmış bulunmaktadır. Bu çalışmamızda, dönem sonu işlemlerinde yabancı paraların değerlenmesi usul ve esasları, ilgili kanun maddeleri ve bunlara bağlı tebliğler ile oluşan kur farklarının durumunu gösteren örnek monografiler yer almaktadır. 4369 sayılı yasa ile 1999 yılından itibaren 3’er aylık dönemlerde geçici peşin vergi uygulama zorunluluğu başlamıştır. Bu kanuna göre geçici vergi; “gerçek usulde vergilendirilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır”. Döviz cinsinden izlenen hesaplar her üç aylık dönem sonunda geçici vergi dönemlerinde değerlenmelidir. Bu hesaplara; efektif kasa hesabı, yurt dışı alıcı ve satıcı hesapları, döviz cinsinden işlem gören banka mevduat hesapları, döviz cinsinden borç ve alacakların takip edildiği hesaplar ve dövizli kredi hesapları örnek verilebilir. Vergi Usul Kanunun göre değerleme; “Vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili kıymetlerin takdir ve tespitidir”. de “Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda haiz sahip oldukları kıymetler esas tutulur” denmiştir. Bankacılık sistemimizdeki işleyişte; kasa ya da bankada bulunan nakit yabancı paralar efektif döviz; dövizli bono, çek, poliçe gibi mali araçlar ise döviz cinsinden yabancı paralar olarak algılandığından, efektif döviz için Maliye Bakanlığının belirlemiş olduğu efektif alış kuru, döviz cinsinden paralar içinse yine Maliye Bakanlığının belirlediği döviz alış kuru kullanılmaktadır. Maliye Bakanlığınca herhangi bir kur belirlenmemiş ise Vergi Usul Kanunun 130 Seri Genel Tebliği uyarınca Merkez bankasının efektif alış kuru ya da döviz alış kuru esas alınmalıdır. Efektif alış kurunun belirlenmediği zamanlarda döviz alış kuru dikkate alınmalıdır. Dönem sonlarında yapılan değerleme işlemlerinde ayrıca dövizli alacak ve borçlar da değerlenmelidir. Bu hususta Vergi Usul Kanununun gerekli hükümler yer almaktadır. İlgili madde de “Yabancı paralar borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır. Yabancı paranın borsada rayici yoksa değerlemeye uygulanacak kur Maliye Bakanlığınca tespit olunur” denmiştir. Borsa rayici ise; söz konusu değerin, değerlemeden önceki işlem gördüğü son günün ortalama değerini ifade eder. Yapılan değerlemeler sonucunda oluşan kur farklarının direk “Kambiyo Kar veya Zararları” hesaplarına aktarılmaması gerekmektedir. Burada gider hesaplarının uygulanma zorunlulukları dikkate alınıp doğru yönlendirmelerle kayıtlar oluşturulmalıdır. Örneğin; dövizli yabancı paralı bir kredi hesabının değerlemesi sonrasında ortaya çıkacak faiz ile ilgili kur farklarının 780 Finansman Giderleri hesabına aktarılması gerekirken, başka bir değerleme işlemi sonrasında maliyet niteliği taşıyan kur farklarının ise ilgili sabit kıymetin maliyetine aktarılması gerekmektedir. Dönem sonu değerleme işlemlerinde kur farklarının tespiti ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili örnek birkaç hesap inceleyeceğiz; a “100 Kasa” Hesabında Kur Değerleme ve Muhasebe Kayıtları Yabancı para kasasında bulunan kayıtlı nakitlerin dönem sonunda Merkez Bankası efektif alış kuru veya döviz alış kuruyla değerlenmesi sonucunda oluşan olumlu ya da olumsuz farklar ilgili gelir ya da gider hesaplarına aktarılır. Değerleme sonucunda oluşan fark kayıtlı değerden daha küçükse ilgili dönem için kar niteliği taşır ve “646 Kambiyo Karları” hesabına alacak kaydedilir. Yevmiye denkliği gereği ise borçlandırılacak hesap “ 100 Kasa” hesabı olacaktır. Değerleme sonucu oluşan fark büyükse mevcut durum için zarar niteliği taşıyacağından “656 Kambiyo Zararları” hesabı borçlandırılarak “100 Kasa” hesabı alacaklandırılacaktır. ÖRNEK UYGULAMA tarihi itibariyle 100 Kasa – Dolar Kasasında $ bulunan miktar değerlemesi sonucunda TL 1000$’dir. tarihi itibariyle Bankası Efektif alış kuru 1$= TL olduğunu varsayarsak mevcut işlemler şöyle olacaktır. -/-/- Merkez Bankası Efektif Alış Kuru 1$ = TL Merkez Bankası Efektif Alış Kuru 1$ = TL -/-/- -100 Kasa - $ Kasası- mevcut durum değerleme sonrası durum -/-/- a-1 Mevcut durumdan da anlaşılacağa üzere Kambiyo karı oluştuğundan ilgili kayıt şöyledir; ––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––– 100 KASA 500,00 $ Döviz Kasası 646 KAMBİYO KÂRLARI 500,00 Dönem sonu döviz kasası kur değerlemesi kaydı ––––––––––––––––––––– / ––––––––––––––––––––––––– a-2Değerleme sonrasında zarar çıkması durumunda yapılacak muhasebe kaydı ise aşağıda belirtilmiştir. ––––––––––––––––– –––––––––––––––––––– 656 KAMBİYO ZARARLARI 500,00 100 KASA 500,00 $ Döviz Kasası Dönem sonu döviz kasası kur değerlemesi kaydı –––––––––––––––––– / –––––––––––––––––––––– NOT Bankalardaki faizsiz mevduat hesaplarında bulunan dövizlerle ilgili değerleme çalışmalarında da kasa hesabındaki değerleme yöntemleri uygulanmaktadır. b Yabancı Paralı dövizli Alacaklarda Kur Değerleme ve Muhasebe Kayıtları Dövizli yabancı paralı senetli ya da senetsiz alacaklar hesaplarında yapılan değerlemeden sonra fark, kayıtlı değerden küçük ise mevcut durum kar niteliği taşıyacağından söz konusu kar “ 646 Kambiyo Karları” hesabında alacaklandırılarak, Alacak durumunun senetli ya da senetsiz olmasına bağlı olarak “ 120 Alıcılar” hesabı ya da “121” Alacak Senetleri” hesabı borçlandırılacaktır. Değerleme sonrasında oluşan fark büyük ise mevcut durum zararı temsil edeceğinden ilgili hesaplara alacak kaydı yapılarak “ 656 Kambiyo Zararları” hesabı borçlandırılacaktır. ÖRNEK UYGULAMA Yurt dışı mal satışından doğan alacak satış günü dır. 1$= TL geçici vergi döneminde değerleme yapılması gerektiğinden değerleme günündeki kur ise TL’dir. Değerleme sonrası yapılacak muhasebe kaydı ise şöyledir; Satış günü ; 1$=2,00 TL ise x 2,00TL = TL’dir. Değerleme günü ise; 1$=1,50 TL ise x 1,50TL = TL’dir. b-1 Zarar çıkması durumunda yapılacak muhasebe kaydı; - 656 KAMBİYO ZARARLARI TL 120 ALICILAR TL vergi dönemi dövizli alacak değerlemesi tahakkuk kaydı - / - b-2 Kar çıkması durumunda ise yapılacak muhasebe kaydı; - 120 ALICILAR TL 646 KAMBİYO KARLARI TL vergi dönemi dövizli alacak değerlemesi tahakkuk kaydı - / - c Yabancı Paralı dövizli Borçlarda Kur Değerleme ve Muhasebe Kayıtları Senetli ya da senetsiz yabancı paralı dövizli borçlarda ise, yapılan değerleme işleminden sonra tespit edilen miktar, kayıtlı değerden büyük ise oluşan fark kar niteliği taşıyacağından “646 Kambiyo Karları” hesabı alacaklandırılarak , “320 Satıcılar” hesabı ya da duruma göre “ 321 Borç Senetleri” hesabı borçlandırılacaktır. Değerleme sonunda yabancı paralı senetli ya da senetsiz borçlar kayıtlı değerden küçük ise zarar durumu ortaya çıkacağından “656 Kambiyo Zararları” hesabı borçlandırılarak ilgili hesaplara alacak kaydı yapılacaktır. ÖRNEK UYGULAMA Yurt dışı mal alışından doğan borç alış günü dır. 1$=1,50 TL geçici vergi döneminde değerleme yapılması gerektiğinden değerleme günündeki kur ise TL’ dir. Değerleme sonrası yapılacak muhasebe kaydı ise şöyledir; Alış günü ; 1$=1,50 TL ise x 1,50TL = TL’dir. Değerleme günü ise; 1$=2,00 TL ise x 2,00TL = TL’dir. c-1 Zarar çıkması durumunda yapılacak muhasebe kaydı; - 656 KAMBİYO ZARARLARI TL 320 ALICILAR TL vergi dönemi dövizli alacak değerlemesi tahakkuk kaydı - / - c-2 Kar çıkması durumunda ise yapılacak muhasebe kaydı; - 320 SATICILAR TL 646 KAMBİYO KARLARI TL vergi dönemi dövizli alacak değerlemesi tahakkuk kaydı - / - d Dövizli Kredilerde Kur Değerleme ve Muhasebe Kayıtları Döviz kredili “300 Banka Kredileri” hesabında öncelikli olarak anapara ve faiz tahakkuk kayıtları yapılır. Daha sonra geçici vergi dönemlerinde anapara ve faiz üzerinden ayrı ayrı kur değerlemeleri yapılarak faiz üzerinden yapılan değerleme sonrasında oluşan fark 780-Finansman Giderleri hesabında giderleştirilir. ÖRNEK UYGULAMA tarihinde işletmeye nakit giriş desteği sağlanması amacıyla döviz kredisi alınmıştır. Kredi faizi olarak $ olarak anlaşma yapılmıştır. Anapara ve faiz geri ödemesi tarihinde yapılacağını varsayarak gerekli muhasebe kayıtlarını oluşturacağız. Kredi alış gününde 1$ = 2,00 TL / Değerleme gününde 1$= TL d-1 Öncelikli olarak Kredi Alış yani Anapara ve faiz tahakkuk kayıtları yapılmalıdır. ____________________________ _____________________ 102- BANKALAR TL $ x 2,00 TL = TL 180- GEL. AYL. AİT GİDER. TL $ x 2,00 TL = 300- BANKA KREDİLERİ TL Anapara + Faiz Tahakkuku Kaydı ____________________________ / ______________________ d-2 Anapara ve faiz tahakkuk kayıtlarının ardından ayrı ayrı anapara ve faiz üzerinden kur değerlemeleri yapılmalıdır. ____________________________ _________________________ 656-KAMBİYO ZARARLARI TL 300- BANKA KREDİLERİ TL Anapara x TL= TL iken Anapara x TL= TL olmuştur. TL Fark oluşmuştur. Anapara Kur Değerlemesi Kaydı ____________________________ _________________________ 180- GEL. AYL. AİT GİDER. TL 300- BANKA KREDİLERİ TL Faiz $ x 2,00 TL = TL iken Faiz $ x TL = TL olmuştur. TL Fark oluşmuştur. Faiz Kur Değerlemesi ____________________________ / ________________________________ d-3 tarihi itibariyle dövizli kredi hesabımıza işletilen günlük faiz tahakkuk kaydı yapılmalıdır. ____________________________ _________________________ 780- FİNANSMAN GİDERLERİ TL 180- GEL. AYL. AİT GİDER. TL TL x 70 gün / 365 gün = TL Vergi Dönemi Döviz Kredisi Faiz Tahakkuk Kaydı ____________________________ / _____________________________ geçici vergi hazırlık çalışmaları esnasında yukarıda sizlere aktarmış olduğumuz bilgilerin faydalı olmasını umut ederek, çalışmalarınızda başarılar dileriz.

dövizli kredilerde kur değerleme ve muhasebe kayıtları 2018